Quy tắc dấu ngoặc — Lời giải chi tiết
Toán 6 · Chương 3: Số nguyên · Bài 3
✨ Yêu cầu cần đạt — Lý thuyết trọng tâm
📖 Lý thuyết 1
Quy tắc dấu ngoặc
- Bỏ ngoặc có dấu "$+$" đằng trước: giữ nguyên dấu các số hạng.
- Bỏ ngoặc có dấu "$-$" đằng trước: đổi dấu tất cả các số hạng.
- Có thể đổi vị trí các số hạng kèm theo dấu để gộp số cho tổng "tròn".
📖 Lý thuyết 2
Tính giá trị & rút gọn
- Bỏ ngoặc, thu gọn biểu thức trước, rồi mới thay giá trị của chữ vào tính.
- Khi nhóm các số hạng đặt sau dấu "$-$" thì phải đổi dấu các số đưa vào ngoặc.
✍ Bài tập luyện tập
1 Bỏ ngoặc rồi tính
a) $(-15)+31-(110-20)$; b) $226-24+(-350)$; c) $-100+(-20)-(-70)+15$; d) $(-128)+28-(-150)$.
🔑 Lời giải
Dùng Lý thuyết 1: bỏ ngoặc đúng dấu.a) $(-15)+31-90=16-90=$ $-74$.
b) $226-24-350=202-350=$ $-148$.
c) $-100-20+70+15=-120+85=$ $-35$.
d) $-128+28+150=-100+150=$ $50$.
2 Tính một cách hợp lí
a) $[125+(-25)]+[(-100)+10]$; b) $(-124)-(14-124)$; c) $(-63-43)-(233-43)$.
🔑 Lời giải
Dùng Lý thuyết 1: tách ngoặc rồi nhóm số đối.a) $100+(-90)=$ $10$.
b) $(-124)-14+124=(-124+124)-14=$ $-14$.
c) $-63-43-233+43=(-43+43)-63-233=$ $-296$.
⚠️ Bẫy: ở câu b, c xuất hiện cặp số đối ($-124$ và $124$; $-43$ và $43$) sau khi bỏ ngoặc — nhóm chúng lại cho $0$.
3 Tính giá trị của biểu thức
a) $(-23)+15-x+23$ với $x=8$; b) $(26+x)+124-(124-x)$ với $x=2$.
🔑 Lời giải
Dùng Lý thuyết 2: thu gọn trước rồi thay số.a) $(-23+23)+15-x=15-x=15-8=$ $7$.
b) $26+x+124-124+x=26+2x=26+2\cdot2=$ $30$.
4 Rút gọn biểu thức
a) $A=-(24-x)+4$; b) $B=-(a-c)-(a-b+c)$.
🔑 Lời giải
Dùng Lý thuyết 1: bỏ ngoặc dấu "$-$" thì đổi dấu mọi số hạng.a) $A=-24+x+4=$ $x-20$.
b) $B=-a+c-a+b-c=$ $-2a+b$ (vì $c$ và $-c$ triệt tiêu).
⚠️ Bẫy câu b: phải đổi dấu cả $a-b+c$ thành $-a+b-c$; dễ quên đổi dấu số hạng cuối.
⚠️ Chú ý ghi nhớ
- Dấu "$-$" trước ngoặc → đổi dấu tất cả số hạng trong ngoặc.
- Nhóm các cặp số đối nhau ($a$ và $-a$) cho tổng $0$ để tính nhanh.
- Rút gọn (thu gọn) biểu thức trước, sau đó mới thay giá trị của chữ.